Холливудын хамгийн танигдсан жүжигчдийн нэг Киану Ривз өнөөдөр 62 нас хүрч байна. Нам гүм атлаа хүчтэй илэрхийлэлтэй жүжиглэлтээрээ ялгардаг тэрбээр романтик кино, драм, шинжлэх ухааны уран зөгнөл, тулаант бүтээл гээд олон төрөлд хүч сорьж, “The Matrix”, “John Wick” зэрэг цувралаар дэлхий дахинд алдаршсан юм.
Киану Чарльз Ривз 1964 оны есдүгээр сарын 2-нд Ливаны нийслэл Бейрут хотод мэндэлжээ. Түүний ээж Патрисия Тейлор Англи гаралтай, хувцасны дизайн болон тайзны хувцасны чиглэлээр ажилладаг байсан бол аав Сэмюэл Новлин Ривз нь Хавай гаралтай геологич байв.
Түүний хүүхэд насны багагүй хугацаа Канадын Торонто хоттой холбоотой. Сургуульд байх үеэсээ жүжиглэх сонирхол нь тодорсон ч спортод, тэр дундаа хоккейд мөн авьяастай байжээ.
Өсвөр насандаа хоккейгоор нухацтай хичээллэж байсан Ривз эцэст нь жүжигчний мэргэжлийг сонгосон байна. Ингээд 1980-аад оны эхээр телевизийн жижиг дүр, киноны туслах дүрүүдээр уран бүтээлийн гараагаа эхлүүлж, удалгүй үеийнхээ залуу жүжигчдийн дунд анзаарагдах болжээ.
1989 онд үзэгчдийн хүртээл болсон “Bill & Ted’s Excellent Adventure” түүний нэрийг өргөн хүрээнд таниулсан анхны томоохон бүтээлүүдийн нэг байв. Ривз хөгжилтэй, гэнэн, чөлөөтэй зан араншинтай Тедийн дүрийг бүтээснээр залуу үзэгчдийн дунд богино хугацаанд алдартай болсон юм.
Гэхдээ тэр зөвхөн инээдмийн киноны хөнгөн дүрээр өөрийгөө хязгаарлахыг хүсээгүй. Дараагийн жилүүдэд илүү хүнд сэдэвтэй драмын бүтээлүүдийг сонгон тоглож, өөр өөр төрлийн дүрийг бүтээж чаддаг жүжигчин гэдгээ харуулах болсон байна.
1994 онд дэлгэцнээ гарсан “Speed” түүний карьерын шинэ шатны эхлэл болсон гэж үздэг. Сандра Буллоктой хамтран тоглосон энэ тулаант кино олон улсын хэмжээнд амжилт олж, Ривзийг Холливудын томоохон студиудын гол дүрд сонгох жүжигчдийн эгнээнд оруулжээ.
Түүний бүтээсэн цагдаагийн офицер Жек Травен хүнд нөхцөлд тайван байдлаа хадгалж, шийдвэртэй алхам хийдэг дүрээр үзэгчдийн анхаарлыг татсан. “Speed”-ийн дараа Ривзийн өмнө өндөр төсөвтэй кинонуудын гол дүрд тоглох боломж улам олширсон байна.
Харин 1999 он түүний уран бүтээлийн түүхэнд хамгийн том эргэлт авчирсан жилүүдийн нэг болов. Вачовски нарын бүтээсэн “The Matrix” кинонд тэрбээр Томас Андерсон буюу Неогийн дүрийг бүтээснээр дэлхийн хэмжээний кино од болон хувирсан юм.
“The Matrix” бодит байдал гэж юу болох, технологи хүний амьдралд хэрхэн нөлөөлөх, сонголт болон эрх чөлөө ямар үнэ цэнтэй вэ гэсэн философийн санааг шинэлэг дүрслэл, тулааны шийдэлтэй нэгтгэсэн бүтээл болсон. Неогийн дүр ч Ривзийн карьерын бэлгэ тэмдэг болж, “The Matrix” ертөнц кино урлагийн поп соёлд хүчтэй байр суурь эзэлжээ.
Ривз 2003 онд гарсан “The Matrix Reloaded”, “The Matrix Revolutions” бүтээлүүдэд Неогийн дүрээ үргэлжлүүлсэн. Түүнээс олон жилийн дараа буюу 2021 онд “The Matrix Resurrections”-ээр цувралдаа эргэн ирж, алдарт дүрээ дахин амилуулсан юм.
2014 онд түүний карьер дахин шинэ чиглэлд шилжсэн нь “John Wick” кино байлаа. Тэрбээр эхнэрээ алдсаны дараа өнгөрсөн амьдралынхаа гэмт хэргийн ертөнцөд буцан орж буй өндөр ур чадвартай хөлсний алуурчин Жон Уикийн дүрийг бүтээсэн байна.
Уг кинонд Ривзийн тулааны бэлтгэл, хөдөлгөөний нарийн ажиллагаа, буу ашиглах техник болон сэтгэл хөдлөлөө ил гаргалгүйгээр дүрийн дотоод эмзэг байдлыг харуулсан тоглолт онцгой анхаарал татжээ. Эхний кино амжилтад хүрснээр “John Wick” хэд хэдэн үргэлжлэлтэй, дэлхий даяар үзэгчтэй том франчайз болон өргөжсөн юм.
Тэрбээр “John Wick: Chapter 4” кинонд мөн гол дүрээ бүтээсэн бөгөөд тус бүтээл 2023 оны “Оскар”-ын шагналд нэр дэвших боломжтой кинонуудын албан ёсны жагсаалтад багтаж байв. Мөн “John Wick”-ийн ертөнцөд өрнөх “Ballerina” кинонд Ривз оролцсон бөгөөд 2026 оны “Оскар”-т хамрагдах бүтээлүүдийн мэдээлэлд түүний нэр жүжигчдийн бүрэлдэхүүнд тэмдэглэгджээ.
Гэхдээ Киану Ривзийн кино замнал Нео, Жон Вик гэсэн хоёр дүрээр хэмжигдэхгүй. Түүний тоглосон онцлох бүтээлүүдээс дурдвал:
- “My Own Private Idaho”
- “A Walk in the Clouds”
- “The Devil’s Advocate”
- “Constantine”
- “The Lake House”
- “The Day the Earth Stood Still”
- “47 Ronin”
- “The Gift”
Эдгээр кинонд тэрбээр романтик баатар, ер бусын хүчтэй нүүр тулдаг дүр, драмын гол баатар зэрэг хоорондоо эрс ялгаатай дүрүүдийг бүтээсэн байдаг. Ривзийн жүжиглэлтийн онцлог нь сэтгэл хөдлөлийг хэтрүүлэн үзүүлэхээс илүүтэй дотоод зөрчил, бодлыг тайван хөдөлгөөн болон цөөн үгээр илэрхийлдэгт оршдог.
Тэрбээр зөвхөн камерын өмнө ажиллаад зогсохгүй кино үйлдвэрлэлийн бусад чиглэлд ч оролцож иржээ. Продюсерын ажил хийж, зарим төсөлд найруулагчийн хувиар хүч сорьсон нь түүний кино урлаг дахь сонирхол зөвхөн жүжиглэхээр хязгаарлагддаггүйг харуулдаг.
Хөгжим ч Ривзийн амьдралын чухал хэсэг байсаар ирсэн. Тэрбээр “Dogstar” рок хамтлагт басс гитар тоглож, киноноос гадуурх уран бүтээлийн үйл ажиллагаагаа олон жилийн турш үргэлжлүүлжээ.
Киану Ривзийг Холливудын бусад том одоос ялгаруулдаг зүйл нь алдартай дүрүүдээс нь гадна хувийн амьдралдаа олны анхаарлын төвөөс зайдуу байхыг илүүд үздэг хэв маяг юм. Энгийн байдал, бусадтай харилцахдаа даруухан байдаг төрх нь түүний тухай олон нийтийн төсөөллийн нэг хэсэг болжээ.
Асар их нэр хүндтэй, дэлхийн хэмжээний кино од болсон хэдий ч Ривз өөрийгөө бусдаас дээгүүр тавьдаггүй нэгэн гэсэн үнэлгээг олон жилийн турш авч ирсэн. Тиймээс үзэгчдийн хувьд Киану Ривз гэдэг нэр зөвхөн Нео эсвэл Жон Виктэй бус, Холливудын хамгийн даруухан бөгөөд танигдсан жүжигчдийн нэг гэсэн ойлголттой давхар холбогддог.
