АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Израилд жил бүр олгодог дөрвөн тэрбум орчим ам.долларын санхүүгийн дэмжлэгийг 2026 оны эцсээр зогсоохоор тус улсын Ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяхутай тохиролцсон хэмээн мэдэгджээ.
Тэрбээр Fox News телевизийн “Fox & Friends” нэвтрүүлэгт оролцох үеэрээ хоёр улсын удирдагч энэ асуудлаар хэдэн сарын өмнө санал нэгдсэн гэж ярьсан байна. Гэхдээ одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй цэргийн тусламжийн гэрээг хугацаанаас нь өмнө ямар журмаар дуусгавар болгох талаар тодорхой тайлбар өгөөгүй аж.
2028 он хүртэл хүчинтэй гэрээний хувь заяа тодорхойгүй байна
АНУ, Израилийн хооронд байгуулсан харилцан ойлголцлын санамж бичгийн дагуу Вашингтон жил бүр 3.8 тэрбум ам.долларын цэргийн тусламж үзүүлдэг. Уг хэлэлцээр 2028 оны есдүгээр сар хүртэл хүчинтэй юм.
Трампын мэдэгдсэнээр, санхүүгийн шууд дэмжлэгийг зогсоосон ч Израилд зэвсэг худалдах гэрээ, хамтын ажиллагаа хэвээр үргэлжлэх аж.
Ерөнхийлөгч Израил цаашид АНУ-ын жил бүрийн санхүүжилтээс хамаарах шаардлагагүй болсон гэж үзэж байгаагаа илэрхийлжээ. Мөн Америкийн улс төрийн хүрээнд энэ тусламжийг нам хоорондын шүүмжлэлийн хэрэгсэл болгож байгааг дурдсан байна.
Тэрбээр “Израилд жил бүр дөрвөн тэрбум ам.доллар өгдөг. Беньямин Нетаньяху бид хоёр хэдэн сарын өмнө энэ санхүүжилтийг зогсоохоор тохиролцсон. Энэ оны эцэс гэхэд Израилд мөнгө өгөхөө болино гэдэг дээр аль хэдийн санал нэгдсэн. Харин шаардлага гарвал тусална” хэмээн ярьжээ.
Сонгуулийн өдөр хийсэн мэдэгдэл шинжээчдийн анхаарлыг татав
Вашингтоны Израилд үзүүлэх цэргийн тусламжийг 2028 оноос хойш хэрхэн үргэлжлүүлэх талаар хэлэлцүүлэг өмнө нь эхэлсэн байв. Израилийн Ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху ч АНУ-ын санхүүгийн дэмжлэг цаг хугацааны явцад буурна гэсэн хүлээлттэй байгаагаа илэрхийлж байжээ.
Гэвч Трамп санхүүжилтийг энэ оны эцсээр зогсоох тухай сонгуулийн өдөр мэдэгдсэн нь улс төрийн зорилготой байж болзошгүй гэсэн тайлбарыг зарим шинжээч дэвшүүлсэн байна.
Вашингтонд төвтэй Олон улсын стратегийн судалгааны төвийн шинжээч Жон Алтерман мэдэгдэл хийсэн цаг хугацааг онцолжээ.
Тэрбээр “Энд анхаарал татаж буй зүйл нь мэдэгдэл хийсэн цаг хугацаа юм. Ерөнхийлөгч яагаад сонгуулийн өдөр үүнийг зарлав? Мөн АНУ, Израил Иранд хамтарсан томоохон цохилт өгөхөд хэдхэн хоног үлдсэн байж болзошгүй гэсэн таамаг яригдаж байгаа энэ үед яагаад ийм мэдэгдэл хийв?” хэмээн байр сууриа илэрхийлсэн байна.
Гэхдээ АНУ, Израил Ираны эсрэг хамтарсан цэргийн ажиллагаа явуулахаар бэлтгэж байгаа гэх таамаг нь баталгаажсан мэдээлэл биш юм.
Израилд олгодог тусламж Америкийн дотоод улс төрийн маргаан болжээ
АНУ-аас Израилд үзүүлдэг цэргийн тусламж олон жилийн турш Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын дэмжлэгийг хүлээж ирсэн. Харин Газын зурваст өрнөсөн дайнаас хойш уг санхүүжилтийн талаар Америкийн сонгогчид, улс төрчдийн дунд санал зөрөлдөөн нэмэгдсэн байна.
Трампын мэдэгдлийн дараа Израилийг дэмжигч зарим америк хүн санхүүгийн тусламжийг нэг дор зогсоохын оронд аажмаар бууруулахыг уриалжээ.
Харин Калифорни мужаас сонгогдсон Ардчилсан намын дэвшилтэт үзэлтэй төлөөлөгч Ро Ханна өөр байр суурь илэрхийлсэн байна. Тэрбээр X сүлжээнд Ардчилсан нам Конгрессын хяналтыг гартаа авбал Израилд үзүүлэх тусламжийг бүрэн зогсоох асуудлыг намын мөрийн хөтөлбөрт тусгана гэж бичжээ.
Ийнхүү Израилд үзүүлэх цэргийн тусламжийг үргэлжлүүлэх эсэх асуудал АНУ-ын гадаад бодлогоос гадна дотоод улс төрийн хэлэлцүүлгийн нэг сэдэв болоод байна.
Санхүүжилт зогсох эсэх нь албан ёсны шийдвэрээс хамаарна
Дональд Трамп Израилд жил бүр олгодог мөнгөн тусламжийг 2026 оны эцсээр зогсоохоор тохиролцсон гэж мэдэгдсэн ч үүнийг хэрэгжүүлэх эрх зүйн болон санхүүгийн механизм одоогоор тодорхойгүй байна.
Түүнчлэн 2028 оны есдүгээр сар хүртэл хүчинтэй хоёр улсын харилцан ойлголцлын санамж бичигт ямар өөрчлөлт оруулах нь тодорхой болоогүй юм. Иймээс Ерөнхийлөгчийн мэдэгдлийг санхүүжилт аль хэдийн зогссон шийдвэр гэж үзэх боломжгүй бөгөөд цаашдын хэрэгжилт нь холбогдох албан ёсны арга хэмжээнээс хамаарах юм.
