2026 оны эхний есөн сарын байдлаар дэлхийн коксжихгүй буюу эрчим хүчний нүүрсний зах зээлд томоохон өөрчлөлт гарчээ. Орос улс өмнө нь экспортын хэмжээгээр дэлхийд гуравдугаарт бичигддэг байсан бол нийлүүлэлт огцом буурснаар дөрөвдүгээр байр руу ухарсан байна.
“BigMint” судалгааны байгууллагын мэдээлснээр Оросын коксжихгүй нүүрсний экспорт өмнөх оны мөн үеэс 18.6 хувиар багасаж, 42.5 сая тоннд хүрчээ. Энэ нь томоохон экспортлогч орнуудаас хамгийн өндөр бууралтын үзүүлэлт болсон байна.
Харин Өмнөд Африк нийлүүлэлтээ найман хувиар нэмэгдүүлж, 52.1 сая тоннд хүргэснээр Оросыг гүйцэж, дэлхийн гурав дахь том экспортлогч болжээ.
Монголын экспорт 73 хувиар өсөж, 24 сая тоннд хүрэв
2026 оны эхний есөн сард дэлхийн коксжихгүй нүүрсний худалдаа нийтдээ 3.2 хувиар буурч, 602.5 сая тонн болсон байна.
Оросын экспорт дангаараа 9.7 сая тонноор багассан нь дэлхийн зах зээлийн нийт бууралтын бараг тал хувь буюу ойролцоогоор 49 хувийг бүрдүүлжээ. Үүний зэрэгцээ дэлхийн худалдаанд эзлэх Оросын хувь 8.4 хувиас 7.1 хувь болж буурсан байна.
Индонез экспортын хэмжээгээр дэлхийд тэргүүлэгч хэвээр байгаа ч нийлүүлэлт нь 10 хувиар буурч, 240.3 сая тонн болжээ.
Харин Австрали хоёрдугаар байраа хадгалж, экспортоо хоёр хувиар өсгөн 151.2 сая тоннд хүргэсэн байна.
Энэ хугацаанд Монгол Улс томоохон нийлүүлэгч орнуудаас экспортын өсөлтөөр хамгийн өндөр үзүүлэлттэй гарчээ.
Монголын коксжихгүй нүүрсний экспорт 73 хувиар нэмэгдэж, 24 сая тоннд хүрсэн байна.
Орос Хятад, Туркийн зах зээлд ихээхэн бууралттай байв
Оросын нүүрсний экспортын бууралт Хятад болон Турк руу хийсэн нийлүүлэлтэд хамгийн тод мэдрэгджээ.
Турк руу гаргасан нүүрсний экспорт 32 хувиар багасаж, 15.7 сая тоннд хүрсэн байна.
Харин Хятадын зах зээлд нийлүүлсэн хэмжээ 26 хувиар буурч, 15.1 сая тонн болжээ.
Энэтхэг харин Оросын нүүрсний борлуулалт өссөн цорын ганц томоохон зах зээл болсон байна. Тус улс руу хийсэн экспорт 63 хувиар нэмэгдэж, 9.6 сая тоннд хүрчээ.
Энэ нь 2025 оны бүтэн жилийн хугацаанд Энэтхэг рүү нийлүүлсэн 7.4 сая тонн нүүрснээс аль хэдийн давсан үзүүлэлт юм.
Шинжээчдийн үзэж буйгаар Туркт цахилгаан станцуудын нүүрсний эрэлт суларсан, Хятадад түлшний нөөц нэмэгдсэн, мөн Монголын нийлүүлэлт эрчимтэй өссөн нь Оросын экспортод дарамт болсон байна.
Үүн дээр төмөр зам, далайн тээвэр, хөлөг онгоцны даатгалын өндөр зардал нэмэгдэж, Оросын нийлүүлэгчдийн өрсөлдөх чадварт сөргөөр нөлөөлж байгаа аж.
Орос Энэтхэгийн зах зээлд үнийн хөнгөлөлт үзүүлснээр борлуулалтаа өсгөж чадсан ч логистикийн өндөр өртөг цаашид экспортын үр ашгийг бууруулах эрсдэлтэй гэж шинжээчид дүгнэжээ.
Нүүрсний статистикт аргачлалын ялгаа бий
“BigMint”-ийн дээрх тоон үзүүлэлт Оросын бүх төрлийн нүүрсний нийт экспортыг бүрэн хамардаггүйг эх сурвалж онцолсон байна.
“Kpler” судалгааны байгууллагын тооцоогоор 2026 оны эхний есөн сард Оросын бүх төрлийн нүүрсний далайн тээврээр хийсэн экспорт 7.25 хувиар өсөж, 135.86 сая тоннд хүрчээ.
Хоёр байгууллагын тоо хоорондоо зөрүүтэй байгаа нь нүүрсний өөр ангилал, өөр тээврийн суваг болон ялгаатай тооцооллын аргачлал ашигласантай холбоотой. Иймээс эдгээр үзүүлэлтийг шууд зэрэгцүүлэн харьцуулах боломжгүй юм.
Оросын нүүрсний компаниудын 64.5 хувь нь алдагдалтай ажиллаж байна
Экспортын дарамттай зэрэгцэн Оросын нүүрсний салбарын санхүүгийн нөхцөл байдал ч доройтжээ.
2026 оны эхний долоон сарын хугацаанд тус улсын нүүрс олборлогч компаниудын цэвэр алдагдал нийт 178.2 тэрбум рубль буюу ойролцоогоор 2.2 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна.
ОХУ-ын Үндэсний статистикийн албаны мэдээлснээр салбарын компаниудын 64.5 хувь нь алдагдалтай ажиллажээ.
Ашигтай ажилласан компаниуд нийт 45 тэрбум рублийн ашигтай байсан бол алдагдалтай компаниудын нийт алдагдал 223.2 тэрбум рубльд хүрсэн байна. Ингэснээр салбарын нийт санхүүгийн дүн сөрөг хэвээр үлджээ.
Оросын хамгийн том нүүрс олборлогч бүс болох Кузбасст нөхцөл байдал бүр ч хүнд байгаа аж.
2026 оны наймдугаар сарын байдлаар тус бүсийн 93 далд болон ил уурхайгаас 20 нь үйл ажиллагаагаа зогсоосон байна.
Мөн нүүрсний салбарт ажиллагсдын тоо нэг жилийн дотор 103 мянгаас 97.3 мянга болж буурчээ.
2026 оны нийт алдагдал 310 тэрбум рубльд хүрч болзошгүй
ОХУ-ын Эрчим хүчний дэд сайд Дмитрий Исламов нүүрсний салбарын хямралын хамгийн хүнд үе өнгөрч, үнэ сэргэх шинж тэмдэг ажиглагдаж эхэлсэн гэж мэдэгдсэн байна. Гэсэн ч салбарын нөхцөл байдал хүнд хэвээр байгааг тэр онцолжээ.
ОХУ-ын Эрчим хүчний яамны тооцоогоор 2026 оны эцэст нүүрсний салбарын нийт алдагдал 310 тэрбум рубль буюу ойролцоогоор 3.8 тэрбум ам.долларт хүрч болзошгүй байна.
“The Insider”-ийн мэдээлснээр Оросын нүүрсний компаниуд экспортын хэмжээгээ тогтвортой хадгалахын тулд төрийн хөнгөлөлт, татварын төлбөрийн хугацаа сунгуулах, төмөр замын тээврийн дэмжлэг зэрэг арга хэмжээнээс улам их хамааралтай болжээ.
Тус хэвлэл “Green Think Tank”-ийн тооцоог эш татан, Оросын Украинд эхлүүлсэн бүрэн хэмжээний дайны жилүүдэд нүүрсний салбарын нийт санхүүгийн алдагдал 2.5 их наяд рубль буюу ойролцоогоор 30.9 тэрбум ам.доллар давсан гэж мэдээлсэн байна.
Ийнхүү дэлхийн эрчим хүчний нүүрсний зах зээл хумигдаж буй үед Оросын экспорт болон салбарын санхүүгийн үзүүлэлт суларч байгаа бол Монгол Улс нийлүүлэлтээ 73 хувиар өсгөж, томоохон экспортлогчдын дундаас хамгийн хурдтай өссөн орнуудын нэг болж байна.
