Монгол Төрийн зүтгэлтэн, Алтан ургийн Агданбуу тайжийн ганц хүү Ерөнхий сайд А.Амар агсны эгнэгт санан дурсах сацыг оршоосон суварга түүний таалал төгссөнөөс хойш 85 жилийн дараа Булган нутагт бослоо. Төр нийгмийн зүтгэлтний хувиар эх орныхоо тусгаар тогтнол, ашиг сонирхлын төлөө зогссон түүнийг тоталитар дэглэмийн үед хилс хэрэгт хэлмэгдүүлэн цаазалсан гашуун түүх бий.
А.Амар агсны хэлмэгдэл болон цагаатгалын түүхэн замнал:
- 1939 оны 3 сар: И.Сталины шууд даалгавраар “Японы тагнуул”, “ангийн дайсныг хамгаалагч” гэх зохиомол ял заалтаар баривчлагдсан.
- 1941 оны 7 сарын 10: ЗСБНХУ-ын Дээд шүүхийн хаалттай хурлын үеэр “Би хэрэгтэн биш, тулган хүлээлгэсэн мэдүүлгээсээ татгалзаж байна” хэмээн өөрийгөө зоригтой хамгаалсан.
- 1941 оны 7 сарын 27: Зөвлөлтийн шүүхийн шийдвэрээр түүнд оноосон хилс ялыг гүйцэтгэж цаазалсан.
- 1956 ба 1962 он: ЗХУ-ын Дээд шүүхийн цэргийн коллеги 1956 онд хэргийг нь хэрэгсэхгүй болгож, улмаар 1962 онд түүний нэр төрийг бүрэн цагаатгасан.
Ийнхүү олон жилийн дараа тусгаар тогтнолын төлөө амь биеэ зориулсан их ухаантны сацыг төрсөн нутагт нь хүндэтгэн оршоосон нь түүний үйл хэргийг мөнхжүүлэх чухал соёлын болон түүхийн алхам болж байна. Монголын төрт ёсны түүхэнд тод мөрөө үлдээсэн түүний гэгээн дурсгалыг хойч үеийнхэн нь ийнхүү хүндэтгэн шүтэх боломж бүрдлээ.
