Асар их улсын өртэй орнууд заавал хамгийн хүнд санхүүгийн ачаалал үүрдэг гэсэн үг биш юм. Засгийн газрын өрийг мөнгөн дүнгээр эсвэл дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувиар тооцохоос хамаарч дүр зураг шал өөр харагддаг.
Олон Улсын Валютын Сангийн (ОУВС) 2026 оны таамаглалд үндэслэсэн энэхүү судалгаагаар хамгийн их өртэй 30 орныг өрийн нийт хэмжээ болон ДНБ-д эзлэх хувь гэсэн үндсэн хоёр үзүүлэлтээр харьцуулжээ.
АНУ абсолют хэмжээгээр, Япон харьцангуй үзүүлэлтээр тэргүүлж байна
Таамаглалаас үзвэл, 2026 онд АНУ-ын улсын өр 40.7 их наяд ам.долларт хүрэх бөгөөд энэ нь тус улсыг дэлхийн үнэмлэхүй тэргүүлэгч болгож байна. Энэхүү асар том дүн нь Хятад, Япон, Их Британи, Франц гурван орны улсын өрийг нийлүүлснээс ч давах үзүүлэлт юм.
Гэвч өрийг эдийн засгийн хэмжээтэй нь харьцуулж үзвэл дүр зураг өөрчлөгдөнө. АНУ-ын өр ДНБ-нийх нь 126% орчимд барьж байгаа ба энэ үзүүлэлтээрээ Япон, Сингапур, Итали, Грек зэрэг орнуудын ард орж байна. Түүнчлэн АНУ-д нэг том давуу тал бий: ам.доллар нь дэлхийн үндсэн нөөц валют хэвээр байгаа тул америк валютаар илэрхийлэгдэх хөрөнгө оруулалтын дэлхийн эрэлт өндөр хэвээр байдаг.
ДНБ-д эзлэх өрийн хэмжээгээр Япон улс үнэмлэхүй тэргүүлэгч хэвээр байна. 2026 онд тус улсын өр ДНБ-нийх нь 204%-ийг давахаар байна. Гэсэн хэдий ч Японы хувьд дотоодын хөрөнгө оруулагчдын хөгжсөн зах зээл болон санхүүгийн тогтолцооны онцлог нь эрсдэлийг бууруулдаг аж.
ДНБ-д эзлэх өрийн хувиар тэргүүлэгч орнууд:
- Япон — >204%
- Сингапур — 169%
- Судан — 169%
- Бахрейн — 152%
ДНБ-д эзлэх өрийн харьцаа нь олон улсын санхүүгийн зах зээл тухайн засаглалд хэр сайн итгэж байгааг дангаараа харуулж чадахгүй. Хөрөнгө оруулагчид тухайн орны зээжих зэрэглэл, улс төрийн тогтвортой байдал, санхүүжилт авах боломж зэргийг давхар харгалзан үздэг.
Жишээ нь, Боливи (өрийн хэмжээ ДНБ-ний 103%) эсвэл Мозамбик (106%) зэрэг орнууд Сингапураас хавьгүй бага өртэй ч олон улсын зах зээлээс зээл авахад Сингапураас илүү их хүндрэлтэй тулгардаг.
Европын орнуудын байдал
Европын тэргүүлэх хэд хэдэн орнууд томоохон төсвийн алдагдал, өндөр өртэй амьдарсаар байна:
- Грек болон Итали: Улсын өр нь ДНБ-нийх нь 135%-ийг давсан. (Италийн нийт өр $3.8 их наяд орчим байгаа нь Франц, Их Британиас бага юм).
- Франц: Өр нь ДНБ-ний 118%.
- Их Британи: Өр нь ДНБ-ний 104%.
- Испани: Нийт өр $2.1 их наяд буюу ДНБ-ний 98% орчимд байна.
- Герман: Үндсэн хуулиндаа заасан “өрийн тоормос” (Schuldenbremse) механизмыг мөрддөг тул Европын хамгийн том эдийн засагтай тус улсын өр $3.5 их наяд орчим буюу Франц, Итали, Их Британиас бага байна.
