Урин дулааны цаг ирж, иргэдийн аялал зугаалга ихэссэн энэ үед нийслэл хотын суурьшлын бүс болон ногоон бүсүүдэд хүний амь нас, эрүүл мэндэд аюул учруулах могой, хачиг үзэгдэх нь эрс нэмэгддэг. Албаныхны мэдээлснээр, сүүлийн жилүүдэд үерийн ус болон автомашины доод ангиар дамжин бамбай хоншоорт болон рашааны могой хотын төв рүү орж ирэх тохиолдол олширчээ. Могой болон хачигны идэвхжил жил бүрийн 5-аас 7-р сард оргил үедээ хүрдэг тул иргэд та бүхэн дараах заавар, зөвлөмжийг чанд мөрдөхийг анхааруулж байна.
1. Могойн аюул: Тааралдсан үед болон хатгуулбал авах арга хэмжээ
Могойнууд ихэвчлэн хүүхдийн тоглоомын талбай, авто зогсоол, хотын ногоон байгууламж, зуслангийн бүсэд үзэгдэж байна.
Могойтой тааралдвал:
- Ямар нэгэн байдлаар өдөх, оролдох, устгах гэж оролдохгүй байх.
- Нийслэлийн Шуурхай удирдлага зохицуулалтын төвийн 11-310005 болон Нийслэлийн Байгаль орчны газрын 72720303 дугаарт яаралтай мэдэгдэх.
- Мэргэжлийн хүмүүс иртэл байршлыг нь алдалгүй сайтар ажиглаж байх.
Могойд хатгуулсан үед авах АНХНЫ ТУСЛАМЖ:
ЧУХАЛ САНАМЖ: Могойн хорыг амаар сорох, хатгуулсан газрыг дур мэдэн зүсэж яавч болохгүй! Энэ нь хорыг биеэр илүү хурдан тархаах эрсдэлтэй.
- Хөдөлгөөнийг хорих: Хатгуулсан хүнийг огт хөдөлгөхгүй хэвтүүлнэ. Хөдөлгөх тусам цусны эргэлтээр дамжин хор хурдан тархдаг.
- Байрлал: Хатгуулсан хэсгийг зүрхний түвшнээс доош байрлуулна.
- Боолт хийх: Хатгуулсан газрын дээд талаар судсыг тасартал биш, зөвхөн венийн цусны урсгалыг сааруулах хэмжээнд сулхан бооно.
- Шингэн уулгах: Их хэмжээний шингэн (ус, цай) уулгаж, эмнэлэгт яаралтай хүргэнэ.
2. Хачигт халдвар: Түүнээс сэргийлэх ба хазуулсан үед авах арга хэмжээ
Монгол оронд хачгаас үүдэлтэй гурван төрлийн халдварт өвчин (үүний дотор аюулт Хачигт энцефалит) оношлогддог. Хачгийн идэвхтэй үе 4-өөс 10-р сар хүртэл үргэлжилдэг.
Хачигнаас хэрхэн сэргийлэх вэ?
- Хувцаслалт: Ой мод, өвс ихтэй газраар явахдаа тод өнгийн, битүү хувцас өмсөх. Өмдний шуумгийг оймсон дотуур хийж, ханцуйгаа товчлох.
- Үргээгч хэрэглэх: Хачиг үргээгч цацлага, бэлдмэлийг зааврын дагуу хувцас болон биеийн ил хэсэгт цацах.
- Биеэ шалгах: Байгальд аялсны дараа гэр бүлийн гишүүдийн үс, чихний ар, суга, цавь зэрэг нугалаастай хэсгүүдийг заавал шалгаж хэвших.
- Вакцинжуулалт: Хачигт халдварын эрсдэлтэй бүс нутагт амьдардаг эсвэл зорчих иргэд урьдчилан сэргийлэх дархлаажуулалтын 3 тунд (эхний тун, 14-30 хоногийн дараа 2 дахь тун, жилийн дараа давтан тун) заавал хамрагдах.
Хачигт хазуулсан тохиолдолд:
- Шууд татаж хуулж болохгүй! Хачгийг хямсаагаар хушууных нь сууриас (арьсанд тулгаж) барьж, өөд нь зөөлөн эргүүлэх хөдөлгөөнөөр ганхуулж сугалж авна.
- Ариутгал: Хазсан хэсгийг спирт эсвэл марганцын сул уусмалаар угааж, хүйтэн жин тавина.
- Шинжилгээ: Авсан хачгаа битүү шилэн саванд хийж, халдвартай эсэхийг нь лабораторид шинжлүүлнэ.
- Эмнэлэгт хандах: Хазуулснаас хойш халуурах, толгой болон үе мөч өвдөх, хазуулсан газарт улайлт үүсвэл яаралтай ХӨСҮТ болон ойрхон эмнэлэгт хандаж эмчид үзүүлэх шаардлагатай.
