Урт нас эрүүл амьдрал гэсэн үг биш
Шинэ судалгаагаар өндөр наслах нь заавал сайн эрүүл мэндтэй байна гэсэн баталгаа биш болохыг эрдэмтэд онцолжээ. The Lancet Public Health сэтгүүлд нийтлэгдсэн дүн шинжилгээгээр Сингапурын иргэд дундаж наслалтаараа дэлхийд тэргүүлж байгаа ч амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийн нэлээд хэсгийг эрүүл мэндийн асуудалтай өнгөрүүлж байна.
2023 оны байдлаар 204 орны мэдээллийг шинжилэхэд Сингапурын дундаж иргэн 85-аас дээш наслах боломжтой гэж гарчээ. Судалгааны зохиогч, Сингапурын үндэсний их сургуулийн доктор Мари Нгийн хэлснээр, тус улсын урт наслалт нь нэг шалтгаанаас бус, урт хугацаанд хэрэгжүүлсэн бодлогын үр дүн юм.
Гэвч эрдэмтэд эрүүл амьдрах хугацааг буюу хүн ноцтой өвчингүй өнгөрүүлэх жилүүдийг мөн тооцжээ. Үр дүнд нь сингапурчууд 80 нас хүрч чадах ч амьдралынхаа сүүлийн 11.2 жилийг эрүүл мэндийн асуудалтай өнгөрүүлэх магадлалтай гэж дүгнэсэн байна. Судлаачид нийт наслалт болон эрүүл амьдралын хугацааны энэ зөрүүг “өвчлөлтийн ялгаа” гэж нэрлэжээ. Энэ ялгаа 1990-ээд оныхоос нэмэгдсэн байна.
Дэлхий даяар эрүүл амьдрах хугацаа хоцорч байна
Дэлхийн хэмжээнд дундаж наслалт 1990 онд 64.6 жил байсан бол 2023 онд 73.8 жил болж өсжээ. Гэвч эрүүл амьдрах хугацаа энэ өсөлтийг гүйцэхгүй байна. Одоо насанд хүрэгчид дунджаар амьдралынхаа долоон жилийн нэгийг эрүүл мэнд муутай өнгөрүүлж байна гэж судалгаанд дурджээ.
Эрүүл мэндийн асуудалтай өнгөрүүлэх жилээр АНУ хамгийн өндөр үзүүлэлттэй гарсан бөгөөд дунджаар 14 жил байна. Дараа нь Австрали 13.9 жил, Канад 13.7 жил, Шинэ Зеланд 13.1 жил, Нидерланд болон Сан-Марино тус бүр 12.9 жил, Швейцар болон Ливан тус бүр 12.8 жил, Их Британи болон Пуэрто-Рико тус бүр 12.7 жилээр жагсжээ.
204 орны 203-т нь нийт наслалт болон эрүүл амьдрах хугацааны зөрүү нэмэгдсэн бөгөөд цорын ганц үл хамаарах тохиолдол нь Палестин байв.
Доктор Мари Нгийн хэлснээр, өнөөдөр ихэнх хүн ам амьдралынхаа арван жил эсвэл түүнээс дээш хугацааг эрүүл мэнд муутай өнгөрүүлж байна. Энэ нь нурууны өвдөлт, сонсгол муудах, мэдрэлийн эмгэг, чихрийн шижин зэрэг архаг өвчнийг олон жил удирдаж амьдрах шаардлагатай гэсэн үг юм.
Бирмингемийн их сургуулийн профессор Саймон Жонс булчин, яс, үе мөчний эмгэгийг эрүүл амьдралын хугацааны зөрүүг нэмэгдүүлж буй хамгийн том хүчин зүйл гэж нэрлэсэн байна. Харин доктор Мари Нг урт насны талаарх ойлголтыг дахин харах хэрэгтэй гэж үзэж, зөвхөн “бид хэр удаан амьдарч байна вэ?” гэж бус, “амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийг хэр сайн өнгөрүүлж байна вэ?” гэж асуух ёстойг онцолжээ.
