Улсын Их Хурлын гишүүн М.Нарантуяа-Нара Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өнөөдөр буюу 2026 оны 5 дугаар сарын 12-ны өдөр өргөн мэдүүллээ. Уг төсөл нь парламентын гишүүдийн хариуцлагыг нэмэгдүүлэх, Үндсэн хуулийн заалтыг амьдралд бодитой хэрэгжүүлэхэд чиглэж байна.
Төсөл санаачлагчийн зүгээс Үндсэн хуульд заасан “засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байх” зарчмын дагуу сонгогчид өөрсдийн төлөөллөө эгүүлэн татах эрх зүйн орчныг тодорхой болгох шаардлагатай гэж үзжээ. Хэдийгээр 2019 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр гишүүн тангаргаасаа няцвал эгүүлэн татах үндэслэл бүрдэхээр заасан ч “тангаргаас няцах” гэдэг ойлголтыг нарийвчилсан хуулиар зохицуулаагүй нь хүндрэл учруулж байгааг онцолсон юм.
Хуулийн төсөлд тусгагдсан гол өөрчлөлтүүд болон үндэслэлүүд:
- Тангаргийн агуулгыг өөрчлөх: Гишүүний өргөх тангаргийг зөвхөн бэлгэдлийн шинжтэй бус, хуулиар хориглосон үйл ажиллагаа явуулахгүй байх үүргийг тодорхой тусгаж, хариуцлагын үндэслэл болгох.
- Үндсэн хуулийн зөрчлийг арилгах: Одоо мөрдөгдөж буй хуулийн 9.3 дахь заалт (Цэцийн дүгнэлтийг УИХ хүлээн зөвшөөрсөн тохиолдолд эгүүлэн татах асуудлыг хэлэлцэх) нь Үндсэн хуулийн зарчмыг зөрчиж, Цэцийн эрх хэмжээнд халдаж байна гэж үзжээ.
- Гэмт хэрэгт холбогдсон гишүүний асуудал: Гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гишүүнийг эгүүлэн татах асуудлыг олонхын саналаар шийдвэрлэж байгаа нь Үндсэн хуульд нийцэхгүй байгааг засах.
Нийт зургаан зүйлээс бүрдэх уг хуулийн төсөл батлагдсанаар улсын төсвөөс нэмэлт зардал гарахгүй бөгөөд парламентын засаглалыг бэхжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулна гэж төсөл санаачлагч үзэж байна. Мөн энэ нь гишүүдийн үйл ажиллагаанд иргэд хөндлөнгийн хяналт тавих, улс төрийн шинэ соёл төлөвшихөд томоохон түлхэц болох юм.
