“Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг өнөөдрийн үдээс өмнөх чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцлээ. Хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир төсөв болон мөнгөний бодлогын уялдаа холбоо алдагдсаныг шүүмжилж, улсын төсвийг өмнөх оноос 33 хувиар буюу 10 их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлэн баталсан парламент Монголбанкнаас инфляцыг зургаан хувьд барихыг шаардах эрхгүй хэмээн байр сууриа илэрхийллээ.
Төсвийн тэлэлт ба мөнгөний бодлогын уялдаа
УИХ-ын гишүүн Ө.Шижирийн хэлснээр, улсын төсөв болон мөнгөний бодлого нь хоорондоо нягт уялдаатай байх учиртай бөгөөд дарааллын хувьд эхлээд мөнгөний бодлогоо баталсны дараа улсын төсвөө хэлэлцэн батлах ёстой аж. Гэвч бодит байдал дээр эсрэгээрээ хэрэгжиж, Засгийн газраас өргөн барьсан төсвийн төслийг нухацтай хэлэлцэлгүйгээр Оюу толгойн гурван их наяд төгрөгийн асуудлыг тойрч ярьсаар баталсан хэмээн тэрбээр шүүмжилсэн юм.
Тэрбээр гишүүдэд тойргийн санхүүжилт тусгаж өгснөөр төсвийн тэлэлтийг шүүмжлэлгүй баталсан гэх байр суурийг илэрхийлээд, “Улсын төсвийг 10 их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлчихээд яаж инфляц, хэрэглээний үнийн өсөлтийг зургаан хувьд барь гэж хэлээд байгаа юм бэ. Өмнөх оны төсвөөс 33 хувиар нэмэгдэж байгаа шүү. Дайн хийж байгаа улсын төсөв ч 33 хувиар нэмэгдээгүй” хэмээн чуулганы хуралдаан дээр мэдэгдлээ.
Экспортын эрсдэл ба төсвийн шинжтэй санхүүжилтийг зогсоох шаардлага
УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир үргэлжлүүлэн 2024 онд 126 гишүүнтэй шинэ парламент бүрдэн хуралдаж эхлэхдээ алдагдалгүй төсөв баталдаг жишиг тогтоох зарчим ярьж байсныг сануулсан байна. Тэрбээр түүхий эдийн зах зээлийн эрсдэлийг тооцоолох шаардлагатайг онцолж, манай улс жил бүр 100 сая тонн нүүрс экспортолж чадах эсэх, хэрэв экспортын хэмжээ 80 сая тонн болж буурвал төсвийн орлого хэрхэн бүрдэх вэ гэдэг асуудлыг хөндлөө.
Мөн улсын төсвийн төлөвлөлт нь өрхийн санхүүгийн сахилга батаас ч дор түвшинд хүрсэн хэмээн тэрбээр дүгнээд, цаашид УИХ, Засгийн газар болон Монголбанкнаас төсвийн шинжтэй аливаа арга хэмжээг санхүүжүүлэхийг бүрэн зогсоох ёстой гэж үзэж буйгаа илэрхийлэв. Улсын төсвөөс гадна Монголбанкны төсөв, төрийн өмчит компаниудын төсөв гэх гурван тусдаа төсөв бий болсныг тэрбээр тэмдэглээд, гишүүдийг төсөв батлах үедээ бодит хяналт тавьж ажиллахыг уриаллаа.
Ирэх 2027 онд баримтлах мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлийг хэлэлцэж буй энэ үед төсвийн тэлэлт болон инфляцын зорилтот түвшний хамаарал парламентын танхимд ийнхүү хурц маргаан дагуулж байна. Макро эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангах, үнийн өсөлтийг хязгаарлахад төсвийн сахилга бат болон мөнгөний бодлогын нэгдмэл байдал чухал нөлөөтэй тул хууль тогтоогчдын зүгээс уг асуудалд олон талын байр сууринаас хандаж байна.
