Номын баяр тохиох бүрт бид энэхүү соёлын арга хэмжээний талаар өргөн хүрээнд хэлэлцдэг. Гэвч харамсалтай нь, орчин цагт бид номын дотоод ертөнц, утга санаанаас илүүтэй түүний гаднах үзэмж, хавтасны дизайн, цаасны чанар болон хэвлэлийн өнгө будгийг чухалчлан ярих болжээ. Энэхүү хандлага нь хамгийн чухал зүйл болох агуулгыг орхигдуулж, нийгэмд нэгэн аюултай үзэгдлийг бий болгож байна.
Өнөөгийн уншигчид номыг уншиж эргэцүүлэхээсээ илүүтэй зөвхөн “харах” төдийхнөөр хязгаарлагдаж, оюуны бүтээлийг гүнзгий ойлгох тэвчээр нь алдарчээ. Төв талбай дүүрэн ном дэлгэгдэж, соёлын амьдрал өрнөж байгаа мэт харагдавч, энэхүү их хөдөлгөөний цаана оюуны хоосрол аажмаар нүүрлэж байна. Мэдээлэл асар хурдтай тархаж, өдөр бүр шинэ контент үйлдвэрлэгдэх боловч хүмүүсийн дотоод ертөнцөд үлдэх үнэ цэнтэй санаа, эргэцүүлэл улам бүр ховордсоор байна.
Оюуны зах зээл үгүй болж эхэлсэн нь энэхүү ядуурлын гол шалтгаан юм. Оюуны зах гэдэг нь санаа, агуулга, сэтгэлгээ үнэлэгддэг, хүний бодол үнэ цэнтэй байдаг тэрхүү орон зайг хэлдэг. Энэхүү орон зай үгүй болсноор дараах сөрөг үр дагаврууд бий болдог:
- Зохиолч, орчуулагч, редактор, судлаачдын урт хугацааны хөдөлмөр үнэгүйдэх;
- Гүнзгий утга агуулгатай текстээс илүүтэй богино уриа, гоё зураг анхаарал татах;
- Төвлөрч бодох чадвар сарниж, бүхнийг хялбарчилсан, шууд тайлбарлахыг хүсэх;
- Мэдээлэл ихтэй учраас өөрийгөө мэдлэгтэй гэж эндүүрэх хийрхэл газар авах.
Контентгүй нийгмийн хамгийн аймшигтай тал нь мэдээлэл дутмагтаа биш, харин өөрийгөө мэдлэгтэй гэж итгэдэгт оршдог. Ишлэл харсан ч санааг нь ойлгоогүй, холбоос уншсан ч номтой танилцаагүй хүмүүс хэлний ядууралд орж, өөрийн дотоод ертөнцийг илэрхийлэх чадвараа алддаг байна. Контент бол зөвхөн мэдээлэл биш, нийгмийн ой санамж, хамтын ухамсар, ирээдүйг төсөөлөх толь байдаг учраас энэ нь үндэстний оюуны дархлааны асуудал юм.
Зах зээлийн зарчим дангаараа агуулгыг хамгаалж чаддаггүй тул төрийн бодлого энд нэн чухал үүрэгтэй. Сайн бүтээл төрөхөд асар их цаг хугацаа, тэвчээр, эргэцүүлэл шаардагддаг ч зах зээл зөвхөн хурдан борлогдох зүйлийг эрмэлздэг. Тиймээс төрөөс чанартай орчуулга, судалгаа, бүтээлийг үнэлдэг орчныг бүрдүүлж, оюуны хөдөлмөрийг үндэсний аюулгүй байдлын хэмжээнд авч үзэх шаардлагатай байна. Энэ удаагийн “Номын баяр” зөвхөн худалдааны өдөр биш, номын үнэ цэн, оюуны хөдөлмөрийг дахин тунгаах эргэцүүллийн өдөр болох учиртай.
