Үндэсний статистикийн хороо өнөөдөр Монгол Улсын 2026 оны эхний хоёр улирал болон долдугаар сарын нийгэм, эдийн засгийн гол үзүүлэлтүүдийг танилцууллаа. Тайлангаас харахад эдийн засгийн өсөлт хадгалагдсан ч өрхийн худалдан авах чадвар, төсвийн алдагдал, инфляц, нийгмийн зарим үзүүлэлт анхаарал татах түвшинд байна.
2026 оны долдугаар сарын байдлаар инфляц жилийн 13 хувьд хүрч өсжээ. Үүнд хүнсний инфляц 25.5 хувьд хүрсэн, мөн шатахууны тасалдлаас үүдсэн үнийн шок нөлөөлсөн гэж үзэж байна.
Өрхийн бодит орлого, зарлага өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 4.8 хувиар буурсан байна. Харин 2026 оны II улиралд өрхийн нэрлэсэн орлого өмнөх улирлаас 0.2 хувиар өссөн ч хэрэглээ 3.5 хувиар буурсан нь өрхийн түвшинд эдийн засгийн идэвхжил суларч буйг илтгэж байна.
Тайланд дурдсан гол үзүүлэлтүүд:
- инфляц 2026 оны долдугаар сард жилийн 13 хувьд хүрсэн;
- хүнсний инфляц 25.5 хувьтай гарсан;
- өрхийн бодит орлого, зарлага 4.8 хувиар буурсан;
- мөнгөний нийлүүлэлт 53.1 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 25.2 хувиар өссөн;
- зээлийн үлдэгдэл 48.2 их наяд төгрөгт хүрч, 13.0 хувиар нэмэгдсэн;
- ажилгүйдлын түвшин 5.5 хувь болсон.
Мөнгөний нийлүүлэлт долдугаар сарын байдлаар 53.1 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 25.2 хувиар өссөн байна. Мөнгөний нийлүүлэлт нэмэгдэхэд арилжааны банкны зээл олголт, Засгийн газрын зардлын тэлэлт нөлөөлдөг бөгөөд энэ нь инфляц болон төгрөгийн ханшид дарамт үзүүлэх эрсдэлтэй гэж тайлбарлаж байна.
Зээлийн үлдэгдэл 48.2 их наяд төгрөг болж, 13.0 хувиар өсжээ. Энэ нь санхүүгийн зах зээлд зээлийн хэмжээ тэлж буйг харуулахын зэрэгцээ эргэн төлөлт, өрхийн болон аж ахуйн нэгжийн санхүүгийн ачааллыг анхаарах шаардлагатайг илтгэж байна.
Эдийн засгийн өсөлт 7.7 хувьтай гарч, ковидоос хойших өсөлтийн түвшинг хадгалсан байна. Гэвч уг өсөлтийн 3.9 нэгж хувийг уул уурхайн салбар дангаар бүрдүүлсэн бол худалдааны салбарын бодит өсөлт үндсэндээ 0 болсон нь өсөлтийн бүтэц жигд бус байгааг харуулж байна.
Хөдөлмөрийн зах зээлийн хувьд ажиллах хүчний оролцооны түвшин II улиралд 61.5 хувь, ажилгүйдлын түвшин 5.5 хувь болжээ. Эдгээр үзүүлэлт нь макро эдийн засгийн өсөлт хөдөлмөр эрхлэлт, өрхийн бодит орлого руу бүрэн шилжихгүй байгааг харуулах нэг дохио болж байна.
Улсын төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого оны эхний долоон сард 17.3 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 1.7 их наяд төгрөг буюу 11.0 хувиар өссөн байна. Харин зарлага 19.5 их наяд төгрөгт хүрч, 2.6 их наяд төгрөг буюу 5.5 хувиар нэмэгдсэнээр төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл 2.2 их наяд төгрөгийн алдагдалтай гарчээ.
Төсвийн орлогын өсөлтөд ААНОАТ 241 тэрбум, ХХОАТ 205 тэрбум, НДШ-ийн орлого 479 тэрбум, НӨАТ 401 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдсэн нь голлон нөлөөлсөн байна. Өөрөөр хэлбэл, иргэд болон аж ахуйн нэгжүүдээс бүрдүүлж буй татвар, шимтгэлийн орлого төсвийн орлогын өсөлтөд жин даржээ.
Нөгөө талд төсвийн зарлага нэмэгдэхэд цалингийн зардал 995 тэрбум төгрөг буюу 26.6 хувиар, урсгал шилжүүлэг 551 тэрбум төгрөг буюу 8.0 хувиар, хөрөнгийн зардал 859 тэрбум төгрөг буюу 31.8 хувиар өссөн нь гол нөлөө үзүүлсэн байна. Энэ нь төсвийн зарлагын тэлэлт орлогын өсөлтөөс өндөр байгааг харуулж байна.
Орон сууцны зах зээлд ч үнийн өсөлт үргэлжилжээ. Өнгөрсөн сарын байдлаар орон сууцны үнэ өмнөх оны мөн үеэс 6.2 хувиар өссөн бөгөөд Улаанбаатар хотод нэг ам метрийн дундаж үнэ хамгийн багадаа 4.7 сая төгрөг байна.
Нийгмийн үзүүлэлтүүдээс төрөлт буурч, нас баралт болон гэмт хэрэг өссөн нь анхаарал татаж байна. Оны эхний долоон сарын байдлаар төрөлт 30471 болж, 3.9 хувиар буурсан бол нас баралт 10358 болж, 1.4 хувиар нэмэгджээ.
Мөн бүртгэгдсэн гэмт хэргийн тоо 31233 болж, 1.2 хувиар өссөн байна. Ийнхүү эдийн засаг тоон дүнгээр өсөлттэй гарсан ч өрхийн бодит орлого буурч, татварын орлого нэмэгдэн, төсвийн алдагдал тэлсэн нь иргэд, аж ахуйн нэгжийн бодит ачаалал нэмэгдэж буй дүр зургийг харуулж байна.
