Говийн дундах хил дамнасан стратегийн бүтээн байгуулалт
Монголын өмнөд говьд Хятад, Монголын төмөр замын сүлжээг холбох томоохон гүүрэн байгууламж баригдаж байна. Дэлхийн хамгийн эрс тэс, хатуу ширүүн уур амьсгалтай цөлүүдийн нэгт хэрэгжиж буй энэ бүтээн байгуулалт нь зөвхөн төмөр замын төсөл бус, Монголын уул уурхайн экспорт, бүс нутгийн ложистикт нөлөөлөх стратегийн ач холбогдолтой мега төсөл юм.
Ганцмод-Гашуунсухайтын хил дамнасан төмөр замын урт 32.6 км бөгөөд 2027 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөжээ. Уг төмөр зам Монголын ачаа тээврийн чухал гарцуудын нэг болох Гашуунсухайт боомтыг Хятадын Ганцмод боомттой холбож, цаашлаад Хятадын төмөр замын сүлжээг Монголын өмнөд чиглэлийн төмөр замтай шууд уялдуулах юм.
Төслийг бүрэн ашиглалтад оруулснаар жилд 30 сая тонн хүртэлх ачаа тээвэрлэх хүчин чадал бий болохоор тооцоолж байна.
Нүүрс, зэсийн тээвэрт том өөрчлөлт авчирна
Ганцмод-Гашуунсухайтын төмөр зам ашиглалтад орсноор нүүрс, зэс болон бусад хүнд даацын түүхий эдийг хилээр илүү хурдан, саад багатай тээвэрлэх боломж бүрдэх юм.
Уул уурхайн экспортод тээврийн саатал, хил дээрх ачаалал, ложистикийн хүндрэл нь шууд өртөг болон өрсөлдөх чадварт нөлөөлдөг. Тиймээс энэ төмөр замын холболт Монголын экспортлогчдод хугацаа, зардлын хувьд илүү үр ашигтай нөхцөл бүрдүүлэх боломжтой.
Хэдийгээр 32.6 км гэдэг урт том сүлжээтэй харьцуулахад богино мэт боловч уг холболтын эдийн засгийн нөлөө асар өргөн хүрээтэй байж магадгүй юм.
Говийн цаг агаар барилгын багуудад сорилт болж байна
Говьд ийм хэмжээний гүүрэн байгууламж барина гэдэг энгийн ажил биш. Britannica-ийн тодорхойлсноор говь нь хуурай, эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай бүс бөгөөд өвөлдөө -40 хэм, зундаа +45 хэм хүрэх тохиолдол бий.
Ийм нөхцөлд ган хийц, бетон, хүнд машин механизм, ажиллах хүч бүгд байгаль цаг уурын хүчтэй сорилттой тулгардаг. China Energy компанийн мэдээлснээр, төслийн талбайд хүчтэй салхи, ойр ойрхон тохиолддог элсэн шуурга, өндөрт өргөх угсралтын хүндрэлүүд барилгын ажлыг хүндрүүлж байгаа аж.
Зургаадугаар сарын 13-нд барилгын багууд төмөр замын Хятадын талын хэсэгт нийт 94 ширхэг Т хэлбэрийн дам нурууг угсарч дуусгасан байна. Эдгээр дам нуруу нь 79 болон 105 фут орчим өндөртэй бөгөөд хамгийн хүнд нь 165 тонн жинтэй гэж мэдээлжээ.
Ийм хэмжээний хүнд хийцийг гүүрийн тулгуур дээр байрлуулахад өндөр нарийвчлалтай хэмжилт, бүтцийн тохируулга, аюулгүй ажиллагааны хатуу хяналт шаардлагатай. Цаг агаарын таагүй нөхцөлд өчүүхэн алдаа ч том эрсдэл дагуулж болох тул энэ шат төслийн хамгийн хариуцлагатай хэсгүүдийн нэг болж байна.
Эрээн-Замын-Үүдээс хойших хоёр дахь том холболт
Ганцмод-Гашуунсухайтын төмөр зам нь 1956 онд ашиглалтад орсон Эрээн-Замын-Үүдийн төмөр замын холболтоос хойш бараг 70 жилийн дараа хэрэгжиж буй Хятад-Монголын дараагийн том төмөр замын гарц юм.
Уг зам Өвөр Монгол дахь Ганцмод боомтоос Монголын Гашуунсухайт боомтоор дамжин Өмнөговь аймаг руу нэвтрэх бөгөөд зорчигч тээврийн бус, голчлон ачаа тээврийн зориулалттай.
Хоёр тал энэ төмөр замыг ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээ, хил дамнасан тээвэр, боомтын хүчин чадлыг сайжруулах чухал төсөл гэж үзэж байна.
Оюу Толгой, Тавантолгойн ач холбогдлыг нэмэгдүүлнэ
Энэхүү төмөр замын үнэ цэнийг Монголын томоохон уул уурхайн ордуудтай холбон харвал илүү тодорхой болно.
Rio Tinto группийн тооцооллоор Оюу Толгой 2030 он гэхэд дэлхийн дөрөв дэх том зэсийн уурхайн нэг болох зорилготой. Үйлдвэрлэлийн оргил үе болох 2028-2036 онд тус уурхай жилд ойролцоогоор 551 мянган тонн зэс үйлдвэрлэх төлөвтэй байна.
Нүүрсний хувьд Тавантолгой Монголын эдийн засагт том байр суурь эзэлдэг хэвээр байна. Тавантолгой компанийн мэдээлснээр тус ордын нөөц 6.5 тэрбум тонн орчим бөгөөд коксжих нүүрсний нөөцөөр дэлхийн эхний аравт багтдаг.
Ийм хэмжээний түүхий эдийг олон улсын зах зээлд тогтвортой, хурдан хүргэхийн тулд найдвартай төмөр замын холболт зайлшгүй шаардлагатай.
Эрчим хүчний шилжилт ашигт малтмалын эрэлтийг өсгөж байна
Дэлхий даяар сэргээгдэх эрчим хүч, цахилгаан автомашин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг технологийн хэрэглээ нэмэгдэхийн хэрээр зэс, газрын ховор элемент зэрэг ашигт малтмалын эрэлт өссөөр байна.
Зэс нь цахилгаан сүлжээ, салхин турбин, цахилгаан автомашин болон эрчим хүчний шинэ дэд бүтцэд зайлшгүй шаардлагатай. Харин газрын ховор элементүүд нь цахилгаан автомашин, салхин турбинд ашиглагддаг хүчирхэг соронз үйлдвэрлэхэд чухал үүрэгтэй.
Олон Улсын Эрчим Хүчний Агентлагийн мэдээлснээр, соронз үйлдвэрлэлд хэрэглэгддэг газрын ховор элементийн эрэлт 2015 оноос хойш тасралтгүй өсөж байгаа бөгөөд 2030 он гэхэд гурав дахин нэмэгдэх боломжтой гэж үзэж байна.
Иймээс ашигт малтмалын бүсийг төмөр зам, боомтын сүлжээтэй холбох нь зөвхөн нэг улсын дотоод дэд бүтэц бус, дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээний нэг хэсэг болж байна.
Царигийн ялгааг шийдэх шинэ шийдэл
Ганцмод-Гашуунсухайтын төмөр замын нэг гол онцлог нь Монгол, Хятадын төмөр замын царигийн ялгаатай холбоотой. Хятад улс нарийн цариг ашигладаг бол Монгол Улс Оростой ижил өргөн царигтай.
2022 онд хийгдсэн Хятад-Монгол-Оросын коридорын судалгаанд дурдсанаар, хилийн бүсэд цариг солих, холболт хийх ажиллагаа нь цаг хугацаа, хөрөнгө шаарддаг томоохон асуудал байсаар ирсэн.
China Energy компанийн мэдээлснээр, шинэ төсөл нь стандарт болон өргөн царигийг хослуулсан нэг замт төмөр замын шийдэл ашиглаж, хил дээрх шилжилтийн үйл явцыг хөнгөвчлөхөөр төлөвлөгдсөн байна.
Энэ нь цаашид ачаа тээврийн саатлыг бууруулж, боомтын нэвтрүүлэх чадварыг нэмэгдүүлэх боломжтой юм.
2027 онд ашиглалтад орох төлөвтэй
Одоогийн албан ёсны мэдээллээр Хятадын талын хэсэгт үндсэн Т хэлбэрийн дам нурууны угсралт дууссан бөгөөд гүүрийн тавцан болон холбогдох бусад ажлууд үргэлжилж байна.
Төслийг 2027 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд ашиглалтад орвол Эрээн-Замын-Үүдийн маршрутын дараах Хятад, Монголын хоёр дахь том төмөр замын холболт болох юм.
Харахад богино төмөр зам, нэг гүүрэн байгууламж мэт боловч Ганцмод-Гашуунсухайтын төсөл Монголын экспорт, Хятадын түүхий эдийн хэрэгцээ, дэлхийн эрчим хүчний шилжилтийг холбосон том утгатай бүтээн байгуулалт болж байна.
Иймээс энэ төсөл Монголыг дэлхийн эрчим хүчний газрын зурагт илүү тод байрлуулах нэгэн чухал алхам болж магадгүй юм.
