ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путины Казахстанд хийсэн албан ёсны айлчлалын үеэр хоёр улсын стратегийн түншлэлийг шинэ шатанд гаргах чухал хэлэлцээрүүдийг үзэглэлээ. Эдгээр баримт бичгүүдээс хамгийн их анхаарал татаж буй нь тус улсын түүхэн дэх анхны цөмийн цахилгаан станцыг Оросын тал хариуцан барихаар тусгасан Засгийн газар хоорондын томоохон гэрээ юм. Уг төслийг талууд бүс нутгийн эрчим хүчний хараат бус байдал болон технологийн хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулна гэж үзэж байна.
Уг түүхэн шийдвэртэй холбогдуулан Казахстаны Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев “Энэ төсөл бол Шинжлэх ухаан, боловсрол, технологийн хамтын ажиллагааны асар том хөдөлгөгч хүч болж, эрчим хүчний салбарын эрс хөгжлийг хангах болно” гэж тэмдэглэлээ. Энэхүү мега төсөл нь хоёр талын хувьд шинэ боломжуудыг нээж байгааг ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин баталж, “Цөмийн цахилгаан станц нь манай хоёр орны хамтын ажиллагааны гол төсөл болж байна. Ашиглалтад орсноор Казахстаны эрчим хүчний салбарт том хувь нэмэр оруулна. Энд ажиллах боловсон хүчнийг ч бэлтгэх болно” хэмээн өөрийн байр сууриа илэрхийлсэн юм.
Түүхэн нөхцөл байдал ба ард иргэдийн дэмжлэг
Казахстан улс цөмийн эрчим хүчийг ашиглах тухай асуудлыг 1990 оноос хойш идэвхтэй хэлэлцэж ирсэн боловч өнгөрсөн хугацааны төслүүд нь тодорхой үр дүнд хүрч чадалгүй өнөөдрийг хүрсэн түүхтэй. Учир нь хуучин ЗХУ-ын үед Семипалатинскийн полигонд хийгдсэн цөмийн туршилтын хор уршиг, байгаль орчны сөрөг нөлөөллөөс эмээх иргэдийн болгоомжлол хамгийн том саад болж байв. Гэвч цаг үе өөрчлөгдөж, 2024 оны аравдугаар сард зохион байгуулагдсан бүх ард түмний санал асуулгад оролцогчдын 71 хувь нь атомын цахилгаан станц барихыг албан ёсоор дэмжсэнээр энэхүү төслийн зам нээгдсэн билээ.
Шинээр босох энэхүү стратегийн томоохон байгууламжийн санхүүжилт болон инженерийн нарийн төлөвлөгөөг холбогдох албаныхан аль хэдийнэ эцэслэн баталсан байна. Эрчим хүчний энэхүү нүсэр байгууламжийн гол үзүүлэлт болон төлөвлөгөөг багцлан танилцуулбал:
- Төслийн нийт санхүүжилт болон зардал: 16,5 тэрбум ам.доллар
- Бүтээн байгуулалт үргэлжлэх хугацаа: Ирэх 10 жилийн турш
- Станцыг барих газарзүйн байршил: Алматы хотоос хойд зүгт, Балхаш нуурын хөвөөнд
- Ерөнхий гүйцэтгэгч байгууллага: ОХУ-ын төрийн өмчит “Росатом” компани
