Тархины харвалт нь эмнэлгийн яаралтай тусламж нэн шаардлагатай, амь насанд аюултай нөхцөл байдал юм. Энэ нь тархины цусан хангамж тасалдаж, зогсох үед үүсдэг.
Дэлхий дахинд төдийгүй Украинд хөгжлийн бэрхшээл болон нас баралтын гол шалтгаануудын хоёрдугаарт харвалт орж байна. Тус улсын Эрүүл мэндийн яамны мэдээлснээр жил бүр 150,000 хүртэлх тооны харвалт бүртгэгддэг байна.
Тархины харвалт гэдэг нь тархины цусны эргэлтийн хурц хямрал юм. Ихэнх тохиолдолд тархины хагас бөмбөлгүүдийг цусаар тэжээдэг дунд артерийн судас гэмтдэг.
Тархины харвалтын төрлүүд:
- Ишемийн харвалт (Тархины шигдээс): Тархины судас бөглөрснөөс үүснэ. Судас цусаа дамжуулж чадахгүй болсноор тухайн судаснаас тэжээл авдаг тархины эд эсүүд үхжиж эхэлдэг.
- Геморрагийн харвалт (Тархинд цус харвах): Цусны даралт ихэссэнээс үүдэн судас хагарч, тархины эд рүү цус алдахыг хэлнэ.
- Лакунар харвалт: Хоёр талын бичил судаснууд гэмтдэг. Энэ нь ихэвчлэн халдварт өвчний суурь дээр үүсэх нь элбэг.
- Харвалтын өмнөх төлөв буюу микро харвалт: Харвалтын шинж тэмдэг илэрсэн ч удалгүй өөрөө арилж, хэвийн болохыг хэлнэ. Ийм үед өвчтөнийг заавал эмнэлэгт хэвтүүлэх шаардлагатай. Учир нь энэ байдал маш аюултай бөгөөд дахин харвах эрсдэлийг эрс нэмэгдүүлдэг.
Харвалтад хүргэдэг хүчин зүйлүүд
- Артерийн даралт ихсэлт: Харвалтын гол шалтгаан нь цусны даралт ихсэх явдал юм. Судасны байнгын хэт ачаалал нь тэдгээрийг гэмтээж, улмаар ишемийн болон геморрагийн харвалтын аль алинд нь хүргэдэг.
- Тамхи татах: Тамхины найрлага нь судсанд цусны бүлэгнэл (тромб) үүсэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг.
- Холестерины хэмжээ ихсэх: Энэ нь судсанд өөхөн товруу үүсгэдэг. Эдгээр товруу нь цусны урсгалыг хаах эсвэл тасарч хөдөлснөөр эмболи (судас бөглөрөх) үүсгэх аюултай.
- Чихрийн шижин: Цусан дахь глюкозын хэмжээ их байх нь судас болон мэдрэлийн системийг гэмтээдэг.
- Таргалалт ба хөдөлгөөний дутагдал: Зүрх судасны системд ирэх ачааллыг нэмэгдүүлнэ. Идэвхтэй хөдөлгөөн дутагдсанаар судасны уян хатан чанар алдагдаж, даралт ихсэх, чихрийн шижин, холестерин ихсэх нөхцөл бүрддэг.
- Архи, согтууруулах ундаа: Цусны даралтыг ихэсгэж, зүрхний хэмнэлийг алдагдуулдаг.
- Зүрхний өвчин: Зүрхний хэм алдагдал, ялангуяа тосгуурын чичиргээ нь тархины судсыг бөглөх аюултай цусны бүлэгнэл үүсгэх гол шалтгаан болдог.
Харвалтын үед илрэх анхны шинж тэмдгүүд:
- Хэл яриа гэнэт өөрчлөгдөх, саатах
- Нүүр ам гэнэт мурийх, тэгш бус болох
- Гэнэт толгой эргэх
- Хараа гэнэт муудах
- Гэнэт гар, хөл суларч, мэдээгүй болох
