Монгол Улсын хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ 2025 оны арванхоёрдугаар сарын байдлаар өмнөх оны мөн үеэс 7.5 хувиар өсжээ. Хэдийгээр инфляцын ерөнхий түвшин өмнөх онуудтай харьцуулахад бага зэрэг саарсан боловч иргэдийн өдөр тутмын хамгийн гол хэрэглээ болох хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ өндөр хэвээр байгаа нь өрхийн төсөвт бодит дарамт учруулж байна.
Хүнсний бүтээгдэхүүн ба үйлчилгээний салбарын өсөлт
Инфляцын сагсанд хамгийн их жин дардаг хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн үнэ жилийн дүнгээр 11.3 хувиар өссөн нь ерөнхий инфляцаас бараг хоёр дахин өндөр үзүүлэлт юм.
- Мах, махан бүтээгдэхүүн: Жилийн дүнгээр 15.2%-иар өссөн. Үүнээс үхрийн мах 17.8%, хонь болон ямааны мах 16%-иар тус тус нэмэгджээ.
- Гурил, гоймон: Гурилын үнэ 7.2%, гоймонгийн үнэ 15.4%-иар өссөн нь бага, дунд орлоготой өрхүүдэд хүнд тусч байна.
- Бусад салбар: Боловсролын үйлчилгээ 12.8%, зочид буудал болон нийтийн хоолны салбарын үнэ 10.5%-иар тус тус өссөн байна.
Улаанбаатар хотын нөхцөл байдал: Нийслэл хотод инфляц 7.6 хувьтай гарсан бөгөөд үхрийн цул махны нэг кг-ын дундаж үнэ 24,824 төгрөгт хүрч, өмнөх оноос 20 гаруй хувиар өсөөд байна.
Импортын хамаарал ба гадаад хүчин зүйлс
Монгол Улсын хэрэглээний сагсанд багтсан 430 нэр төрлийн бараа, үйлчилгээний 55.3 хувь нь импортын гаралтай байгаа нь үнийн өсөлтөд гадаад зах зээл хэрхэн нөлөөлж байгааг харуулж байна.
Нийт инфляцын бүтцийг авч үзвэл:
$$\text{Инфляц (7.5\%)} = \text{Импортын бараа (2.0\%)} + \text{Дотоодын бараа, үйлчилгээ (5.5\%)}$$
Энэ нь инфляцын 26.8 хувь нь шууд импортын барааны үнийн өсөлтөөс шалтгаалсныг илтгэж байгаа юм. Тээвэр ложистикийн зардал болон өвлийн улирлын нийлүүлэлтийн хомсдол нь сарын дүнгээр инфляц 0.6 хувиар нэмэгдэхэд голлон нөлөөлжээ.
Бүс нутгийн ялгаатай байдал
Аймгуудаар авч үзвэл Сэлэнгэ аймагт инфляц хамгийн өндөр буюу 10 хувьд хүрсэн бол Сүхбаатар болон Дундговь аймагт хамгийн бага буюу 5.9 хувьтай байна. Энэхүү зөрүү нь бүс нутгийн тээвэрлэлтийн зардал, нийлүүлэлтийн суваг болон зах зээлийн өрсөлдөөнөөс шууд хамаарч байгаа юм.
Дүгнэлт:
2025 оны эцсийн статистик үзүүлэлтээс харахад мах, гурил зэрэг стратегийн хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ эрчимтэй өссөн нь иргэдийн худалдан авах чадварыг сулруулж байна. Цаашид инфляцыг тогтворжуулахын тулд дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмжих, импортын хэт хамаарлыг бууруулах болон нийлүүлэлтийн сүлжээг оновчтой болгох шаардлагатай байна.
