Сар шинийн баяраар монголчууд ирэх жилийнхээ өнгийг бэлгэдэж, сэтгэл санаа болон үйл хөдлөлөө ариун байлгахыг хичээдэг уламжлалтай. Энэхүү баярын өдрүүдэд мөрдөх учиртай цээрлэх зан үйлийн талаарх мэдээллийг шинэчлэн найруулж хүргэж байна.
Цагаан сарын цээр ёс нь ерөнхийдөө сөрөг бодол, муу үйлийг тэвчиж, ирэх жилдээ сайн сайхан бүхнийг дуудах утга агуулгатай байдаг. Иргэд баярын өдрүүдэд дараах зүйлсийг чандлан анхаарах нь зүйтэй.
1. Харилцаа болон хүндэтгэлийн цээр
- Ахмадыг үл тоомсорлох: Настан буурлуудынхаа үг сургаалыг үл авах, хүндэтгэлгүй хандахыг ихэд цээрлэнэ. Ингэвэл ахмадуудын буян хишиг холдож, тэднийг гомдооно гэж үздэг байна.
- Хэрүүл маргаан, согтуурал: Архи ууж согтуурах, хэрүүл тэмцэл хийх, уйлж унжих болон билэггүй муу үг хэлэхийг цээрлэх ёстой. Билиггүй үг хэлбэл тэр нь эргээд өөрт хор уршиг тарьж, жилийн турш хэл ам тасардаггүй гэх үзэл бий.
2. Эд юмс болон ахуйн зан үйлийн цээр
- Хуучин хувцас: Өнгө зүсгүй, хуучин хувцас өмсөхөөс татгалзах хэрэгтэй. Харин шинэ хувцас өмсөж, шинэ үйл оёх нь ирэх жилийн өнгө жавхааг бэлгэддэг.
- Зээл өгөх: Эд юмс, мөнгө төгрөгийг гадагш зээлээр гаргахыг хатуу цээрлэнэ. Үүнийг зөрчвөл гарзын үүд нээгдэж, мал сүрэгт ч сөрөг нөлөөтэй гэж үздэг.
- Гал асаах: Шинийн нэгний өглөө зулыг хуучин галын цог цучлаар асаахыг хориглоно. Заавал шинэ гал гаргах нь хуучин оны сайн мууг цэгцэлж, бүх зүйл шинээр эхлэхийн бэлгэдэл болдог.
- Айлд хонох: Шинийн нэгэнд бусдынд хонохыг цээрлэх бөгөөд зөрчвөл тэр жилдээ гэртээ тогтохгүй хэсүүчлэн тэнэнэ гэдэг.
3. Цэвэрлэгээ болон өдөр гарагийн цээр
- Үнс хог хаях: Шинийн нэгний өдөр үнс, хогоо гадагш гаргахыг цээрлэнэ. Орон гэрээ Битүүний өдрөөс өмнө бүрэн цэвэрлэж, цэмцийлгэсэн байх нь жилийн цог золбоог бэлгэддэг байна.
- Хар өдөр: Цагаан сарын шинийн долооныг “хар өдөр” гэж үздэг тул энэ өдөр айлд очих, хүмүүстэй золгохыг цээрлэх учиртай.
